BAB I PENDAHULUAN I.. Laar Belaag Pasag suru lau adalah feomea pergeraa a uruya permuaa ar lau secara perod yag dsebaba oleh pegaruh gravas beda-beda lag eruama bula da maahar (Poerbadoo da Djuarsjah, 2005). Gravas bula merupaa pembag uama pasag suru, hal dareaa jaraya yag dea dega bum. Sela gravas bula, faor loal juga mempegaruh ods pasag suru lau d suau perara. Faor loal yag mempegaruh ods pasag suru lau d suau perara coohya ya opograf dasar lau, lebar sela, beu elu, beu paa da sebagaya. Adaya faor loal yag berbeda-beda pada seap loas perara meyebaba berbaga loas perara dapa meml araer pasag suru yag berbeda (Wyr, 96). Belum baya peela yag dlaua uu megeahu perubaha araer pasag suru d perara Idoesa. Meuru Igham (975) ods pasag suru aa berubah seap 5 m. Dalam buuya, ya sea surveyg dsebua juga bahwa dalam peguura pasag suru lau pada area yag luas, sasu pasag suru hedaya dpasag seurag-uragya pada jara 5 m aar sasu pasuya. Ja aar sasu pasag suru meml beu urva pasag suru yag berbeda, maa jara aar sasu pasag suru perlu dperapa lag. Dar eor Igham ersebu, belum perah dlaua peela apaah ods pasag suru bear-bear berubah sgfa seap 5 m. Pada peela deua bagamaa perubaha ods pasag suru lau seap 5 m. Kods pasag suru yag dmasud dalam peela ya la ampludo ompoe harmo uama O, K, M2 da S2. Fluuas ampludo dar eempa ompoe harmo uama pasag suru, saga meeua ods pasag suru d suau perara (Pe, 992). Uu dapa memperoleh la ampludo ompoe harmo uama pada seap erval 5 m, dguaa model pasag suru global da regoal. Terdapa ga model pasu yag dguaa dalam peela ya model pasag suru TPXO7-Alas, FES 202, da model regoal Bada Iformas Geospasal (BIG). Tga model ersebu dguaa area sudah perah
2 dlaua peela yag megevaluas eela ega model ersebu d perara Pulau Jawa. Peela beroseras d perara selaa Jawa. Hal dareaa peraraa selaa Jawa merupaa salah sau perara dega gars paa yag pajag, amu mash sed erdapa sasu pasag suru lau d wlayah pessrya. Perubaha ods pasag suru mejad peg uu deahu ea erdapa jumlah sasu pasag suru yag sed, dega megeahu pola perubaha ods pasag suru dapa deahu sampa sejauh maa sau sasu pasag suru mampu meggambara araers pasag suru lau. Hal ersebu dapa djada permbaga dalam proses desfas sasu pasag suru. Sela u sudah perah dlaua peela yag membadga ods pasag suru dalam hal la LAT (Lowes Asroomcal Tde) pada dua sasu pasag suru yag berada d selaa Jawa, ya sasu Prg da Sadeg. Nla LAT era aaya dega ompoe harmo uama, area uu memperoleh la LAT dperlua la ampludo ompoe harmo uama. Nla LAT pada sasu pasag suru Prg da Sadeg berbeda jauh dareaa jaraya yag lebh dar 5 m (Syahrullah, 205). Nla ompoe harmo uama pada sasu pasag suru yag ada d selaa Jawa, ya Prg da Sadeg, mug saja juga berbeda seper la LAT ya area jaraya yag jauh. Belum ada aja medalam megea bagamaa perubaha ods pasag suru secara medalam ap 5 mya d perara selaa Jawa. Ja dlha dar seg fsograf, perara selaa Jawa merupaa baga dar lempeg Samudera Hda yag merupaa era ps yag duup lau dega edalama 000-5000 meer (Lubs, 2009). Perara selaa Jawa juga berhadapa lagsug dega Samudera Hda, hal euya juga dapa membegaruh perubaha ods pasag suru d selaa Jawa. Berdasara pejelasa daas maa perlu dlaua peela lebh medalam megea perubaha ods pasag suru d perara selaa Jawa. Peela berujua uu meeua apaah ods pasag suru berubah sgfa ap erval 5 m sesua dega eor Igham, sera meeua bagamaa pola perubahaya ap erval 5 m.
3 I.2. Rumusa Masalah Berdasara eor Igham (975), ods pasag suru lau aa berubah seap 5 m. Sela u djelasa bahwa dalam peguura pasag suru lau pada area yag luas, sasu pasag suru hedaya dpasag seurag-uragya pada jara 5 m aar sasu pasuya. Belum perah dlaua peela uu meeua apaah ods pasag suru bear-bear berubah sgfa ap 5 m dar sasu pasag suru. I.3. Perayaa Peela Berdasara masalah yag ddefas pada sub bab I.2 maa peel merumusa beberapa perayaa sebaga beru:. Apaah ods pasag suru, dalam hal la ampludo ompoe harmo uama berubah sgfa ap 5 m dar sasu pasag suru? 2. Bagamaa pola perubaha la ampludo ompoe harmo uama pasag suru lau seap erval 5 m? I.4. Caupa Peela Caupa dar peela ya:. Tera dega perayaa peela yag perama, perubaha la ampludo ap 5 m del hgga jara 50 m e arah mur da bara sasu pasag suru. Ampludo dyaaa berbeda sgfa aau da, dperoleh dar hasl uj sgfas beda dua parameer aara daa sasu pasu dega daa model dega ga epercayaa 95%. 2. Uj sgfas beda dua parameer dlaua pada ompoe harmo semdural ya M2 da S2. 3. Tera dega perayaa peela e dua, pola perubaha la ampludo dama ap erval 5 m dhug mula dar sasu pasag suru sampa sejauh 50 m e arah bara da mur dar sasu pasag suru dar daa model. 4. Jara ap erval 5 m dar sasu pasag suru merupaa jara Eucldea, ya jara lurus aara pusa sasu pasag suru dega 5 m da elpaaya d sepajag perara selaa Jawa.
4 5. Jara 50 m dar sasu pasu dperoleh dar permbaga jara aar sasu yag salg berjauha. Jara 50 m dar sasu pasu d selaa Jawa memuga uu melas sasu pasu yag ada dsebelahya, sehgga aalass perubaha pasu juga dapa dujag dega daa sasu pasu. 6. Karaers pasag suru yag dmasud dalam peela ya la ampludo osaa harmo uama O, K, M2, da S2. 7. Wlayah aja peela ya d perara selaa Jawa yag meml empa sasu pasag suru lau ya Sadeg, Prg, Clacap da Pagadara. 8. Aalss pola perubaha ods ampludo dlaua secara umers da grafs. 9. Aalss secara grafs dlaua dega pea co-rage d wlayah perara selaa Jawa pada oorda -6.62 0 LS - -9.593 0 LS da 05.03 0 BT 4.6976 0 BT. 0. Daa uura eresrs empa sasu pasag suru lau yag dguaa adalah daa dalam uru wau sau bula, ya bula Me ahu 205 yag dperoleh melalu hp://www.oc-sealevelmoorg.org.. Model pasag suru lau yag dguaa ya model pasag suru lau global FES 202 da TPXO7-Alas sera model regoal buaa BIG. 2. Korol ualas daa sasu pasag suru megguaa deraja epercayaa 95% aau 2σ. 3. Jara 5 m = 0 0 8 6.486. Nla ersebu dperoleh dega megasumsa 0 = m. 4. Ierval daa model FES202 meml erapaa /6 0 = 0 0 3 45, model BIG meml erapaa daa = 0 0 2 3.2 da model TPXO7-Alas meml erapaa daa /2 0 = 0 0 5 0. Kerapaa model mash lebh ecl dar 5 m, sehgga dapa daomodas osaa harmo uama ap 5 m. I.5. Tujua Tujua dlauaya peela adalah:. Uu meeua apaah ods pasag suru, dalam hal la ampludo ompoe harmo uama berubah sgfa ap 5 m dar sasu pasag suru. 2. Uu meeua pola perubaha la ampludo ompoe harmo uama pasag suru lau seap erval 5 m d wlayah perara pessr.
5 I.6. Mafaa Mafaa dar peela ya sebaga permbaga dalam proses desfas sasu pasag suru lau. Proses desfas masudya ya peeua loas sasu pasag suru baru berdasara permbaga jara pada dar sasu pasag suru yag sudah ada. I.7. Tjaua Pusaa Umam (203) melaua pemodela pasag suru d perara Pulau Jawa megguaa peraga lua Tdal Model Drver (TMD) da model pasu global TPOX 7.. Pemodela yag dlaua melpu preds elevas pasu sera eras osaa pasu. Daa pegamaa pasu yag dguaa uu pegecea auras hasl preds pasu oleh model dperoleh dar sasu pegamaa yag duduh melalu hp://www.oc-sealevelmoorg.org/, sedaga uu pegecea auras osaa pasu dguaa daa pegamaa Das Hdrograf Nasoal (DISHIDROS). Daa yag dapa dpreds melalu pemodela pasu megguaa TMD ya daa elevas, ecepaa arus, da raspor pasu sedaga daa yag deras melpu osaa pasu, ecepaa arus, raspor da elps pasu. Hasl perbadga daa preds elevas pasu megguaa model dega daa pegamaa yag duduh d hp://www.oc-sealevelmoorg.org/ pada ga wau berbeda d eam perara pulau jawa meujua la RMSE cuup ecl ya 0,05 meer. Syahrullah (205) melaua peela uu megeahu pegaruh pajag daa pegamaa pasu da ualasya (dlha dar daa osog) sera araers la Lowes Asroomcal Tde (LAT) pada dua empa yag meml morfolog yag sama amu erpsah jara yag jauh, ya lebh dar 5 m. Peela ersebu megguaa aplas _de uu melaua aalss harmo da preds pasag suru. Aalss harmo da preds pasu dlaua erhadap dua elompo daa peuh (da meml daa osog) da elompo daa pegamaa (meml daa osog). Masg-masg elompo daa ersebu erdr aas 2 elompo daa yag erbag berdasara pajag pegamaa pasuya. Tujua dar pegelompoa uu megeahu pegaruh ualas daa pasu (dlha dar daa osog) erhadap la LAT dega membadga la LAT aara elompo daa peuh dega
6 pegamaa. Dar peela ersebu dperoleh esmpula bahwa la LAT palg redah erdapa pada elompo daa dega jumlah osaa harmo palg baya. Kesmpula laya ya berdasara hasl perbadga la LAT d sasu pasu Prg da Sadeg, araers la LAT sasu pasu Prg da Sadeg berbeda jauh ja dlha dar laya. Namu, araers la LAT sasu pasu Prg da Sadeg serupa ja dlha dar polaya. Fardausa (205) melaua evaluas erhadap eela model pasag suru lau global da regoal uu memperoleh model pasag suru yag sesua dega perara pulau Jawa megguaa daa uura pasag suru eresrs da sael almer. Daa yag dguaa dalam peela ersebu ya daa pegamaa pasu erers 4 sasu pasu d Pulau Jawa da daa GDR sael almelr Jaso 2 selama sau ahu. Model yag duj ya model pasag suru BIG, TPXO7-Alas da FES 202. Daa pegamaa pasag suru eresrs dolah uu memperoleh la osaa harmo pasag suru uama O, K, M2 da S2. Daa SLA desra dar 7 lasa daa sael almer yag melewa pulau Jawa. Kemuda dlaua pegolaha dega meeua ormal da elompo daa, sedaga dar model pasu global (FES202 da TPXO7-Alas) da regoal (BIG) desra la osaa harmo pasu d pegamaa pasu da sael almer. Evaluas model pasu global da regoal dlaua dega cara () Membadga la ampludo osaa harmo pasag suru model pasu global da regoal dega la ampludo osaa harmo dar daa peguura pasag suru eresrs uu medapaa perbadga eela yag erba, (2) Dguaa dalam ores daa sael almer sehgga megaa eela aau sadar devas daa sael almery. Dar hasl peela dperoleh model yag palg sesua dega perara Pulau Jawa ya model pasag suru lau FES 202. Peela yag dusula megguaa model global FES202, TPXO7- Alas da model regoal BIG. Pada peela Fardausa (205) da dbahas bagamaa perubaha ods pasag suru lau yag erjad pada erval jara ereu dar model global da regoal, maa dar u perlu del bagamaa perubaha ods pasag suru lau yag erjad megguaa model pasu global da regoal. Perubaha la pasag suru lau dlha dar la ampludo osaa harmo uama. Hasl peela yag dlaua Syahrullah (205) araers la
7 LAT sasu pasu Prg da Sadeg berbeda jauh (lebh dar meer) dabaa area jaraya yag jauh (lebh dar 5 m), amu belum ada peela yag meeaa perubaha ods pasag suru ap 5 m. Berdasara eor Igham, ods pasag suru lau aa berubah seap 5 m. Melalu peela, deua apaah ods pasag suru, dalam hal la ampludo ompoe harmo uama berubah sgfa ap 5 m da deua juga bagamaa pola perubaha yag erjad ap erval 5 m. I.8. Ladasa Teor I.8.. Teor Pasag Suru I.8.. Pasag suru lau Pasag suru lau adalah feomea a uruya permuaa ar lau secara perod yag dsebaba oleh pegaruh gravas beda-beda lag eruama bula da maahar (Poerbadoo da Djuarsjah, 2005). Gravas bula merupaa pembag uama pasag suru lau. Walaupu massa maahar jauh lebh besar dbadg massa bula, amu area jara bula jauh lebh dea e bum dbadg maahar, maahar haya membera pegaruh yag lebh ecl erhadap pembaga pasag suru d bum. Teor pasag suru lau juga djelasa oleh seorag ahl Fsa, ya Sr Isaac Newo. Teorya deal dega eor pasag suru sembag. Teor pasag suru sembag mejelasa bahwa bum berbeu bola sempura da dlgup ar dega dsrbus massa yag seragam. Pembaga pasag suru djelasa dega eor gravas uversal, yag meyaaa bahwa pada ssem dua beda dega massa m da m2 aa erjad gaya ar mear sebesar F d aara eduaya yag besarya sebadg dega perala massaya da berbadg erbal dega uadra jaraya. Dalam fugs maemas djelasa dega persamaa I.. F = G m. m 2 r 2 Keeraga : F...(I.) : gaya ar mear aara dua beda. G : osaa gaya ar = 6,67 x 0 - N g -2 m -2
8 m : massa beda. m2 : massa beda 2. r 2 : uadra jara aara pusa beda () da pusa beda (2). I.8..2. Gaya pembag pasag suru Pada ssem bum-bula, gaya-gaya pembag pasag suru adalah resula gaya-gaya yag meyebaba erjadya pasag suru ya, gaya serfugal ssem bum-bula (Fs) da gaya gravas bula (Fb). (Poerbadoo da Djuarsjah, 2005). Fs beerja dega euaa yag seragam d seluruh d permuaa bum dega arah yag selalu mejauh bula pada gars yag sejajar dega gars yag meghubuga pusa bum-bula. Besar Fb ergaug pada jara pusa massa suau parel ar d permuaa bum erhadap pusa massa bula. Resulas Fs da Fb meghasla gaya pembag pasu d seluruh permuaa bum. Gambar I. Gaya pembag pasag suru aba dar gaya gravas oleh bula da gaya serfugal (Sumber: The Ope Uversy Team, 999) Feomea pembaga pasag suru lau meyebaba perbedaa gg permuaa ar lau pada ods edudua-edudua ereu dar bum, bula da maahar. Terdapa dua ods edudua dar bum, bula da maahar dalam feomea pembaga pasu. Perama ya edudua maahar segars dega sumbu bum-bula yag dsebu sprg (pasag suru perba). Pada saa sprg erjad pasag masmum pada d permuaa bum yag berada d sumbu edudua
9 relaf bum, bula da maahar. Kedua ya edudua maahar ega lurus dega sumbu bum-bula yag dsebu eap (pasag suru ma). Pada saa eap erjad pasag suru mmum pada d permuaa bum yag ega lurus sumbu bumbula. Gambar I. 2 Poss bum-bula-maahar pada saa pasu perba (Dadapas dar Poerbadoo da Djuarsjah, 2005) Gambar I. 3 Poss bula-bum-maahar pada saa pasu ma (Dadapas dar Poerbadoo da Djuarsjah, 2005) I.8..3 Tpe pasag suru Karaers pasag suru lau d beberapa wlayah dapa berbeda-beda. Hal, sela dpegaruh oleh gaya ar bula, juga dpegaruh oleh morfolog dasar lau, beu gars paa, sera araers dar perara u sedr. D suau wlayah perara dapa erjad pasag suru dua al aau sau al. Meuru De Jog d (200), pe pasag suru d suau wlayah perara dapa daegora mejad 4 pe, aara la:. Sem dural de (pasag suru hara gada)
0 Pasag suru hara gada erjad dar dua al edudua permuaa ar gg da dua al edudua permuaa ar redah dalam sau har pegamaa. Perode pasag suru erjad selama 24 jam 50 me. D perara Idoesa, pe pasag suru erjad d wlayah perara sela Malaa sampa e Lau Adama. 2. Dural de (pasag suru hara uggal) Tpe pasag suru hara uggal erjad dar sau al edudua permuaa ar ergg da sau al permuaa ar eredah. Perode pasag suru yag erjad selama 2 jam 24 me. Pasag suru lau d perara uara Jawa ermasu edalam pe pasu. 3. Mxed maly sem dural de (pasag suru campura codog e hara gada) Pasag suru campura codog e hara gada erjad dua al edudua permuaa ar ergg da dua al permuaa ar eredah. Pada pe pasu, perode saa edudua permuaa ar ergg berbeda-beda. D perara Idoesa pe pasag erjad d perara Idoesa Tmur. 4. Mxed maly dural de (pasag suru codog e hara uggal) Pasag suru campura codog e hara uggal erjad sau al edudua permuaa ar ergg da sau al permuaa ar eredah dega perode yag saga berbeda. Tpe pasag suru erjad d wlayah paa selaa Kalmaa da paa uara Jawa Bara. Defa (958) megelompoa pasu meuru perbadga jumlah ampludo ompoe dural erhadap jumlah ampludo ompoe sem dural, yag dyaaa dega persamaa I.2. N f = K + O M 2 + S 2... (I.2) dalam hal, N f K O : blaga Formzahl : ampludo ompoe pasag suru uggal uama yag dsebaba oleh gaya ar bula da maahar. : ampludo ompoe pasag suru uggal uama yag dsebaba oleh gaya ar bula
M2 S2 : ampludo ompoe pasag suru gada uama yag dsebaba oleh gaya ar bula : ampludo ompoe pasag suru gada uama yag dsebaba oleh gaya ar maahar. Dar la N f yag dhug melalu persamaa I.2 daas dapa deua pe pasag suru d suau loas. Tabel I. d bawah mejelasa pegelompoa pe pasu berdasara perhuga la N f. Tabel I. Pegelompoa pe pasu (Poerbadoo da Djuarsjah, 2005) Nla beu Jes pasu Feomea 0 < Nf < 0,25 Hara mur gada 2 al pasag sehar dega gg relaf sama 0,25 < Nf <,5 Campura codog hara gada e 2 al pasag sehar dega perbedaa gg da erval yag berbeda,5 < Nf < 3 Campura codog e hara uggal al aau 2 al pasag sehar dega erval yag berbeda Nf > 3 Hara mur uggal al pasag sehar, saa sprg dapa erjad 2 al pasag sehar I.8.2. Kompoe Harmo Pasag Suru Lau Pasag suru lau yag erjad pada suau d permuaa bum erjad aba resula dar jara da edudua bula da maahar erhadap bum yag berubah secara perod. Gelombag pasag suru lau dapa dmodela dalam suau persamaa maemas yag dapa dlha pada persamaa I.3 (Poerbadoo da Djuarsjah, 2005). h( ) v( ) hm Keeraga : h() : gg mua ar fugs dar wau A : ampludo ompoe e- A cos( g)...(i.3)
2 : ecepaa sudu ompoe e- g : fase ompoe e- hm : gg mua ar reraa : wau : jumlah ompoe v() : resdu Dar rumus I.3 dapa duraa mejad : h( ) v( ) hm A cos g cos A s g s... (I.4) Ja dmsala : A cos g = A r da A s g = B r... (I.5) Maa haslya mejad : h( ) v( ) hm Keeraga : Ar da Br Ar cos Br s......(i.6) : osaa harmo e-, : jumlah ompoe pasu, : wau pegamaa ap jam. Besarya (hm) hasl huga dega persamaa d aas medea elevas pasu pegamaa h() ja : v( ) 2 h ( ) hm mmum Persamaa d aas emuda durua erhadap Ar da Br v A 2 r v B 2 r N h( ) ( hm M ) cos( ) 0 2 N h( ) ( hm M ) s( ) 0 2 Keeraga: M : blaga omplemeer.... (I.7)...(I.8)...(I.9)
3 Dar hubuga persamaa ersebu dperoleh 2 + persamaa dmaa adalah bayaya ompoe harmo pasu lau. Sehgga dapa deua besara S0, Ar, da Br. Selajuya berdasara esmas uadra erecl maa persamaa dapa duraa dalam ahap ahap sebaga beru :. Persamaa pegamaa gg mua lau L = AX 2. Persamaa ores v = (AX) L, maa : ) ( s cos ) ( h B A hm v r r...(i.0) Beru pedesaa mar pegamaa pasu : A 2 2 2 s s cos s cos s s cos s cos s s cos s cos h h L ) ( ) ( PL A PA A X T T B B A A h X 0 Meeua la ampludo ompoe pasu lau : A = A r + B r...(i.) Meeua la fase ompoe pasu lau : r r A B a g...(i.2) Dalam hal : L : daa gg mua lau
4 A X V Ar Br ω A g : mar oefse : parameer ompoe harmo pasu lau : la ores : parameer A ompoe pembeu pasu : parameer B ompoe pembeu pasu : ecepaa sudu gelombag harmo : wau pegamaa : ampludo : fase Peeua la perubaha ampludo da eerlambaa fase aba gaya ar beda agasa erhadap ods bum sembag yag aya dyaaa dalam sebuah osaa. Kosaa ersebu dsebu sebaga ompoe harmo. Kompoe-ompoe harmo pasu uama dapa dlha pada abel I.2. Tabel I.2. Koaa pasag suru lau (Al, d., 2004 dalam Rufada, 2008) Kosaa pasag suru Kecepaa sudu Perode (jam) lau (deraja/jam) Semdural Prcpal Luar (M2) 289,84 2,42 Prcpal Solar (S2) 300,000 2,00 Larger Luar Ellpc (N2) 284,397 2,66 Lu Solar (K2) 300,82,97 Dural Lu Solar (K) 50,4 23,33 Prcpal Luar (O) 39,430 25,82 Prcpal Solar (P) 49,589 24,07 Perode pajag Dural Forghly (Mf) 0,980 327,82 Luar Mohly (Mm) 0,5444 66,30 Solar Sem Aual (Ssa) 0,082 29,43 Perara dagal Shallow waer semdural (2SM2) 30,6,6
5 Lajua abel I.2 Koaa pasag suru lau (Al, d., 2004 dalam Rufada, 2008) Kosaa pasag suru lau Kecepaa sudu (deraja/jam) Perode (jam) MNS2 274,240 3,3 Shallow waer dural (MK3) 440,250 8,8 Shallow waer overdes of prcpal luar (M4) Shallow waer quarer dural (MS4) 579,680 6,2 580,840 6,20 I.8.3. Model Pasag Suru Lau.8.3.. Model pasag suru global Model pasu global da regoal mampu megaomodas ompoe harmo pada erval jara berapapu. Model pasag suru global dapa membera pemodela pasag suru lau d seluruh perara d permua bum, ba perara dalam maupu wlayah pessr. Terdapa beberapa model pasag suru lau aara la model pasag suru vers FES (Fe Eleme Soluo), EOT (Emprcal Ocea Tde Model), CSR (Ceer for Space Research), GOT (Goddard Ocea Tde), da lala. Masg-masg model pasag suru lau meml eauraa yag berbeda-beda Model pasag suru lau dapa dlasfasa mejad ga aegor (Zahra d., 2006), yau:. Model berdasara aalss daa almer uu megesra berbaga syal pasu. Model perama al du oleh sael almer Geosa yag emuda dlajua oleh TOPEX/Posedo. Produ dar model adalah model CSR da GOT. 2. Model hdrodam mur yag dhug apa asmlas daa. Model yag ermasu aegor adalah FES 95.2 da ICOM (Imperal College Ocea Model). 3. Model dams dega asmlas dar daa pasu observas (almeer, sasu pasu pessr da pelagc). Model FES02 da FES2004 ermasu aegor model.
6 I.8.3.2. Model pasag suru Fe Eleme Soluo 202 (FES 202) FES 202 merupaa vers erahr dar model pasag suru FES, sebelumya erdapa model FES yag laya ya FES 2004. Model pasu FES 202 merupaa model hdrodam global yag dembaga oleh Avso. Model FES 202 megalam pegembaga dar vers sebelumya dega memafaaa daa pegamaa sael almeer selama 20 ahu. Sela u, FES 202 juga megalam pegaa dalam pemodelaya area megguaa asmlas daa sera peambaha daa bamer lau yag lebh aura (Carrere d., 202). FES 202 dbagu berdasara resolus dar persamaa barorop pasag suru (model T-UGO) pada ofguras specral. Sebaya 32 osaa pasag suru (ampludo da fase) ddsrbusa pada uura grd /6 x /6. Sebaya urag lebh,5 jua ode dguaa uu megaa eaurasa pada bamer dua al lebh ba dbadg pedahuluya, FES 2004. Keaurasa dgaa embal dega asmlas daa sael almeer jaga pajag (Topex/Posedo, Jaso-, Jaso-2, ERS-, ERS-2 da ENVISAT) megguaa meode asmlas. FES202 lebh ba dbadga model FES2004 da GOT4.8 hususya pada area pessr da lau dagal (Avso, 202). I..8.3.3. Model pasag suru TPXO7-Alas Model TPXO7-Alas merupaa model global pasag suru lau yag dembaga oleh Orego Sae Uversy (OSU). Model TPXO7-Alas berhubuga dega model dasar pada perara dalam da pada model loal yag derpolasa dega grd yag lebh semp pada wlayah pessr. Uura grd model TPXO7-Alas ya /2 0 (Egber, 204). TPXO7-Alas meml resolus yag cuup ba d wlayah pessr hal dareaa TPXO7-Alas meggabuga semua model loal yag ada ecual lau Mederea da model Lau Bal sera asmlas dar daa sael TOPEX/Posado (Alas Global ad Regoal Soluos, 20). Model pasu global TPXO7-Alas dapa djalaa megguaa program Tdal Model Drver (TMD). Model TPXO7-Alas yag elah dapa dbua megguaa TMD pada Malab aa meampla Graphcal User Ierface (GUI). Dar GUI ersebu dapa desra la osaa harmo maupu melaua
7 preds pada wau ereu. Gambar I.4 d bawah meujua cooh ampla daa TPXO7-Alas. Gambar I.4 Tampla Graphcal User Ierface (GUI) model TPXO7-Alas (Sumber: hp://volov.oce.ors.edu/des/alas.hml) Model pasag suru global TPXO7-Alas meml 4 fle yau model_pxo7_alas, h_pxo7_alas, u_pxo7_alas da grd_pxo7_alas. Fle model_pxo7_alas merupaa fle dalam beu ASCII sedaga h_pxo7_alas, u_pxo_alas da grd_pxo_alas merupaa fle dalam beu ber. Pada fle h_pxo7_alas bersa eag oefse grd uu daa gg gelombag, fle u_pxo_alas bersa daa ecepaa pada gelombag da fle grd_pxo7_alas bersa eag daa grd bamery (Padma, 2005). Dalam melaua esras la osaa harmo dar model TPXO7- Alas, dapa dguaa peraga lua TMD. Dega TMD, osaa harmo yag dapa desra aara la M2, S2, N2, K2, K, O, P, Q, M, Mm, da M4. I.8.3.4. Model pasag suru regoal Bada Iformas Geospasal Model pasag suru lau regoal d wlayah Idoesa ya model pasag suru buaa BIG. Kosaa harmo yag dsedaa BIG aara la K, K2, M2, N2, O, P, Q, da S2 (BIG, 204). Kosaa harmo model BIG meml forma *.c da dapa duduh pada halama hp://des.bg.go.d/pasu/osaa/. Model BIG meml erval daa dega erapaa 0 0 2 3.2, la ersebu dapa deahu ea membua fle *.c pada ssem operas LINUX.
8 I.8.3.5. Uj eela model pasu Salah sau meode evaluas model pasag suru lau yau aalss perbadga la hasl exras model dega daa sasu pasag suru yag ada d lapaga. Meode megguaa perhuga devas RMS dar osaa harmo uu seap osue j yag durua dar model pasu dbadga dega daa sasu pasu referes d lapaga yag ddefsa sebaga (Fo, d, 200) : RMSj= N {[h 2N = sol (, j) h ref (, j)] 2 + [h sol 2 (, j) h ref 2 (, j)] 2 }... (I.3) sol sol dega h da h 2 merupaa la ampludo hasl esras model pada ap osue j. Kosue j yag dmasud ya la masg-masg osaa harmo yag d uj. Tap osaa meml la RMS yag berbeda-beda. ref ref Sedaga h 2 h merupaa ampludo yag dperoleh dar daa sasu pasag suru yag ada d lapaga yag djada refres uu seap sasu da osue j sera N adalah jumlah sasu pasag suru refres yag djada perbadga. Dalam peela dperlua la RMS ap model uu dapa melaua uj sgfas beda dua parameer. I.8.4. Uj Sgfas Beda Dua Parameer Uj sgfas beda dua parameer dlaua uu megeahu sgfas perbedaa dua parameer. Uj dlaua dega dsrbus sude pada ga epercayaa da deraja ebebasa ereu. Pada peela, uj sgfas beda dua parameer dguaa uu megeahu sgfas perubaha la ampludo ompoe harmo uama dar hasl pegolaha daa sasu dega la ampludo pada jara 5 m dar sasu yag dperoleh dar model global da regoal. Krera peguja yag dguaa sesua dega persamaa I.4. da persamaa I.5. (Wdjaja 200). = x x 2 σ 2 x +σ2 x2.(i.4) (α/2,df)..(i.5) Dalam hal, : la huga x : parameer la ampludo ompoe harmo uama daa sasu pasag suru
9 x2 : parameer la ampludo ompoe harmo uama daa model pada jara 5 m da elpaaya dar sasu pasu. 2 σ x : vara ampludo ompoe harmo uama daa sasu pasag suru 2 σ x2 : vara ampludo ompoe harmo uama daa model pada jara 5 m da elpaaya dar sasu pasu. Peermaa hpoess ol (Ho) apabla memeuh rera sesua dega persamaa I.5. Peermaa Ho megdasa bahwa dua parameer da berbeda secara sgfa. Sedaga peolaa Ho megdasa bahwa dua parameer berbeda secara sgfa. Dalam peela dguaa ga epercayaa 95% I.8.6. Ierpolas Spasal Ierpolas merupaa sebuah proses uu meeua la observas d suau empa () berdasara la observas d searya. Loga dar erpolas spasal ya la observas yag berdeaa aa meml la yag sama (medea) dbadga la yag lebh jauh (Aom, 20). Dalam bdag spasal, erpolas dperlua area semua pada ruag yag dama harus eruur aau meml la. Secara umum erdapa dua pe erpolas ya erpolas dsre da erpolas oyu. Ierpolas dsre adalah erpolas dega megamsumsa bahwa la daara orol (deahu laya) bua merupaa la yag oyu. Sedaga erpolas oyu adalah erpolas dega megguaa asums bahwa la daara orol yag deahu laya, adalah oyu (Aom, 20). Dalam erpolas spasal, erdapa berbaga meode erpolas aara la seper erpolas aural eghbor, ragular rregular ewor (TIN), erpolas rgg da la-la. I.8.6. Ierpolas aural eghbor Algorma yag dguaa pada erpolas Naural Neghbor beerja dega mecar - yag berdeaa dega - sampel da megaplasa bobo pada - ersebu (Sbso, 98). Meode erpolas Naural Neghboard juga serg dsebu dega epolas Sbso aau Area-
20 Sealg. Ierpolas Naural Neghboard meml sfa loal. Loal yag dmasud yau haya megguaa sampel yag berada dsear yag g derpolas, da hasl yag dperoleh aa mrp dega egga sampel yag dguaa sebaga la masua proses erpolas. Dalam meode Naural Neghboard, seap - yag ada dhubuga dega dagram Voroo (Thesse Polgo). Perama, proses yag erjad ya membagu polygo uu - masua yag dguaa uu melaua erpolas. Proses selajuya ya Thesse Polgo yag baru aa dbua dar sear - erpolas. I.9. Hpoess Hpoess dalam peela ya:. Berdasara eor Igham (975) yag meyaaa ods pasag suru aa berubah seap 5 m, maa seap erval 5 m hgga 50 m dar sasu pasag suru, la ampludo osaa harmo uama aa berbeda sgfa dega ampludo ompoe harmo uama d sasu pasag suru. 2. Pola perubaha la ampludo osaa harmo uama seap erval 5 m megalam perubaha yag ler, hal dareaa lau merupaa medum fluda dmaa meml sfa yag oyu.