DAFTAR LAMPIRAN. Universitas Sumatera Utara

DAFTAR LAMPIRAN Lampiran A. Komposisi Media MS (Murashige & Skoog) 1962 Bahan Kimia Konsentrasi Dalam Media (mg/l) Makro Nutrien NH 4 NO 3 1650,000 KNO 3 1900,000 CaCl 2. H 2 O 440,000 MgSO 4. 7H 2 O 370,000 KH 2 PO 4 170,000 Iron Na 2 EDTA 37,000 FeSO 4. 7H 2 O 27,000 Mikro Nutrien MnSO 4. 4H 2 O 22,300 ZnSO 4. 7H 2 O 8,600 H 3 BO 3 6,200 KI 0,830 NaMoO 4. 2H 2 O 0,250 CuSO 4. 5H 2 O 0,025 Co 2 Cl. 6H 2 O 0,025 Vitamin Glycine 2,000 Nicotine Acid 0,500 Pyrodoxin HCl 0,500 Thyamine HCl 0,100 Myo-inositol 100,000 Sukrosa 30.000,000 Agar 7.000,000 Ph 5,8

Lampiran B. Alur Kerja Pengkulturan Embrio Jeruk Keprok (Citrus nobilis Lour.) Pada Media MS Dengan Perlakuan BAP Biji Dicuci pada air mengalir selama 30 menit Dilepaskan testa dari biji Direndam dalam larutan benlate 0,2 g/ 100 ml Ditambahkan tween 20 sebanyak 2 tetes Dishaker selama 2 jam Direndam dengan alkohol 70% selama 1 menit Dibilas dengan akuades steril Direndam dengan larutan pemutih 5 % selama 5 menit Dibilas dengan akuades steril sebanyak 3 kali Direndam dengan larutan pemutih 2,5% selama 5 menit Dibilas dengan akuades steril sebanyak 3 kali Diletakkan di atas cawan petri yang dilapisi kertas saring Dikeringkan Biji tanpa testa steril Planlet Dipilih bagian embrionya Ditanam pada media yang telah disediakan Disusun pada rak-rak kultur Diamati tiap minggunya

Lampiran C. Alur Kerja Pembuatan Preparat Anatomi Akar Akar Planlet Preparat Anatomi Akar Dibersihkan dari sisa-sisa media Diiris secara melintang menggunakan silet Diletakkan pada gelas objek Ditetesi dengan alkohol Ditutup dengan gelas penutup Diamati di bawah mikroskop cahaya dengan perbesaran 4x10 Difoto anatomi akar yang tampak

Lampiran D. Layout Penelitian B4.2.2 B2.2.4 B1.1.6 B2.4.2 B0.1.3 B0.2.1 B3.2.5 B0.3.3 B0.4.4 B1.4.1 B4.2.3 B0.4.2 B4.1.2 B2.2.5 B1.3.2 B2.4.5 B2.1.4 B0.2.3 B2.4.4 B3.3.1 B2.1.6 B4.2.4 B2.3.6 B4.1.6 B3.1.6 B2.1.5 B0.3.4 B0.2.2 B4.3.5 B1.4.6 B0.4.3 B3.4.1 B4.3.4 B0.2.5 B3.2.4 B2.1.3 B3.4.5 B3.2.2 B3.3.2 B1.1.3 B0.1.6 B4.4.2 B4.3.1 B0.4.6 B0.2.4 B1.4.4 B1.4.5 B3.4.3 B1.1.1 B1.2.1 B1.3.4 B3.4.4 B4.3.2 B0.3.5 B3.3.4 B1.1.2 B0.1.2 B4.4.5 B2.3.5 B1.4.2 B3.1.5 B2.3.4 B4.1.3 B3.1.2 B3.4.2 B1.3.1 B3.3.3 B3.2.1 B0.1.4 B3.2.6 B3.3.6 B2.2.2 B1.1.4 B1.2.4 B1.2.3 B3.4.6 B4.1.1 B4.2.1 B0.3.6 B4.4.1 B4.4.4 B4.3.6 B3.3.5 B2.4.3 B3.1.3 B1.2.6 B3.1.4 B0.2.6 B0.3.1 B0.1.1 B4.1.5 B1.2.5 B1.3.5 B0.3.2 B4.3.3 B4.4.3 B2.1.1 B2.2.1 B2.3.1 B2.2.3 B4.1.4 B2.2.6 B0.1.5 B1.1.5 B1.3.3 B3.2.3 B1.4.3 B0.4.1 B1.3.6 B4.2.5 B3.1.1 B2.4.6 B0.4.5 B4.2.6 B2.3.3 B2.1.2 B1.2.2 B2.4.1 B2.3.2 B4.4.6 B menunjukkan BAP, angka pertama menunjukkan perlakuan, angka kedua menunjukkan pengamatan dan angka ketiga menunjukkan ulangan.

Lampiran E. Data Pengamatan Berat Planlet (gram) Data Pengamatan Berat Planlet (gram) Minggu ke-1 B 0 0,052 0,032 0,062 0,065 0,050 0,077 0,338 B 1 0,029 0,109 0,035 0,020 0,104 0,174 0,471 B 2 0,033 0,121 0,120 0,065 0,097 0,094 0,529 B 3 0,208 0,083 0,118 0,097 0,045 0,092 0,642 B 4 0,148 0,153 0,152 0,200 0,156 0,099 0,906 Daftar Sidik Ragam Berat Planlet Minggu ke-1 Perlakuan 4 0,031 0,007 7** 2,7 4,04 Galat 25 0,046 0,001 Total 29 0,077 Data Pengamatan Berat Planlet (gram) Minggu ke-2 B 0 0,132 0,157 0,075 0,142 0,075 0,081 0,663 B 1 0,118 0,058 0,045 0,100 0,064 0,096 0,481 B 2 0,065 0,124 0,123 0,094 0,206 0,047 0,659 B 3 0,108 0,091 0,171 0,129 0,109 0,081 0,689 B 4 0,096 0,144 0,088 0,155 0,171 0,118 0,771 Daftar Sidik Ragam Berat Planlet Minggu ke-2 Perlakuan 4 0,008 0,002 1 tn 2,7 4,04 Galat 25 0,038 0,002 Total 29 0,354

Data Pengamatan Berat Planlet (gram) Minggu ke-3 B 0 0,069 0,139 0,149 0,080 0,187 0,064 0,689 B 1 0,083 0,066 0 0,134 0,070 0 0,353 B 2 0,067 0,065 0,079 0,197 0 0,146 0,553 B 3 0,067 0,123 0,277 0,165 0,100 0 0,732 B 4 0,113 0,196 0,235 0,068 0,130 0,063 0,804 Daftar Sidik Ragam Berat Planlet Minggu ke-3 Perlakuan 4 0,021 0,005 1 tn 2,7 4,04 Galat 25 0,119 0,005 Total 29 0,140 Data Pengamatan Berat Planlet (gram) Minggu ke-4 B 0 0,153 0,189 0,132 0,092 0,128 0,177 0,872 B 1 0,207 0,163 0,010 0,036 0,104 0,175 0,696 B 2 0 0,247 0 0,252 0,254 0,330 1,083 B 3 0,078 0,211 0,179 0,118 0 0,215 0,801 B 4 0,235 0 0,073 0,106 0,189 0,222 0,825 Daftar Sidik Ragam Berat Planlet Minggu ke-4 Perlakuan 4 0,014 0,004 0,444 tn 2,7 4,04 Galat 25 0,220 0,009 Total 29 0,234

Lampiran F. Data Pengamatan Panjang Tunas (cm) Data Pengamatan Panjang Tunas (cm) Minggu ke-1 B 0 1,4 0,3 1,5 1,5 1,7 1,7 8,1 B 1 0,4 0,8 0,8 0,2 1,2 2 5,4 B 2 0,6 1,2 1,2 1,2 1 1,5 6,7 B 3 1,7 0,5 1,4 1 0 1,2 5,8 B 4 1,35 1,3 1,45 1,9 1,5 1,2 8,7 Daftar Sidik Ragam Panjang Tunas (cm) Minggu ke-1 Perlakuan 4 1,362 0,341 1,387 tn 2,7 4,04 Galat 25 6,137 0,245 Total 29 7,499 Data Pengamatan Panjang Tunas (cm) Minggu ke-2 B 0 2,2 2,9 1,6 1,7 3,2 3,2 14,8 B 1 1,1 0,6 0,8 0,9 0,8 1,5 5,7 B 2 1,3 2,6 1,2 1,4 1,7 1,1 9,3 B 3 1,6 2 2,3 1,8 1,7 1,2 10,6 B 4 1,8 2,3 2,2 2,2 2,5 1,8 12,8 Daftar Sidik Ragam Panjang Tunas (cm) Minggu ke-2 Perlakuan 4 8,029 2,007 8,65** 2,7 4,04 Galat 25 5,790 0,232 Total 29 13,819

Data Pengamatan Panjang Tunas (cm) Minggu ke-3 B 0 2,1 3,4 4,7 2,5 4,5 2,9 20,1 B 1 1,9 1,5 0 1,6 1,3 0 6,3 B 2 0,8 1,1 1,6 1,6 0 1,2 6,3 B 3 0,5 2,4 2,8 2,4 1,3 0 9,4 B 4 2,3 3,1 2,3 1,8 2,5 0,9 12,9 Daftar Sidik Ragam Panjang Tunas (cm) Minggu ke-3 Perlakuan 4 22,196 5,549 6,85** 2,7 4,04 Galat 25 20,254 0,810 Total 29 42,450 Data Pengamatan Panjang Tunas (cm) Minggu ke-4 B 0 4,5 4,7 2,8 2 2,3 4,9 21,2 B 1 3,8 2 0,3 0,5 1,8 2,6 11 B 2 0 1,8 0 4,4 2,6 2,7 11,5 B 3 0,9 4,5 1 2,2 0 4,1 12,7 B 4 2,4 0 0,5 3,7 2,7 2,6 11,9 Daftar Sidik Ragam Panjang Tunas (cm) Minggu ke-4 Perlakuan 4 12,102 3,026 1,287 tn 2,7 4,04 Galat 25 58,772 2,351 Total 29 70,874

Lampiran G. Data Pengamatan Jumlah Tunas (buah) Data Pengamatan Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-1 B 0 1 1 1 2 2 1 8 B 1 1 1 1 1 2 1 7 B 2 1 1 2 1 1 1 7 B 3 2 1 1 1 0 1 6 B 4 1 2 1 1 1 2 8 Daftar Sidik Ragam Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-1 Perlakuan 4 0,466 0,117 0,458 tn 2,7 4,04 Galat 25 6,334 0,253 Total 29 6,800 Data Pengamatan Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-2 B 0 1 1 2 1 1 2 8 B 1 2 1 1 2 2 1 9 B 2 3 1 2 1 2 2 11 B 3 3 2 2 1 2 2 12 B 4 1 3 3 2 4 2 15 Daftar Sidik Ragam Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-2 Perlakuan 4 5,003 1,251 2,373 tn 2,7 4,04 Galat 25 13,167 0,527 Total 29 18,170

Data Pengamatan Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-3 B 0 1 1 2 1 1 2 8 B 1 2 1 0 3 1 0 7 B 2 2 2 1 2 0 3 10 B 3 2 2 3 2 1 0 10 B 4 3 3 4 1 3 2 16 Daftar Sidik Ragam Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-3 Perlakuan 4 8,130 2,033 2,102 tn 2,7 4,04 Galat 25 24,170 0,967 Total 29 32,300 Data Pengamatan Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-4 B 0 2 2 1 1 1 2 9 B 1 2 2 1 1 3 3 12 B 2 0 5 0 3 4 5 17 B 3 2 3 1 1 0 3 10 B 4 4 0 2 3 2 5 16 Daftar Sidik Ragam Jumlah Tunas (buah) Minggu ke-4 Perlakuan 4 8,470 2,118 0,96 tn 2,7 4,04 Galat 25 55,000 2,200 Total 29 63,470

Lampiran H. Data Pengamatan Jumlah Daun (helai) Data Pengamatan Jumlah Daun (helai) Minggu ke-1 B 0 2 1 1 4 4 2 14 B 1 2 2 2 2 4 4 16 B 2 2 2 4 2 2 2 14 B 3 3 2 3 2 0 2 12 B 4 2 4 2 2 2 4 16 Data Sidik Ragam Jumlah Daun (helai) Minggu ke-1 Perlakuan 4 1,866 0,467 0,398 tn 2,7 4,04 Galat 25 29,334 1,173 Total 29 31,200 Data Pengamatan Jumlah Daun (helai) Minggu ke-2 B 0 2 2 3 2 3 4 16 B 1 4 2 2 4 4 2 18 B 2 6 6 5 5 7 4 33 B 3 7 7 5 4 8 6 37 B 4 2 6 5 7 10 5 35 Data Sidik Ragam Jumlah Daun (helai) Minggu ke-2 Perlakuan 4 66,467 16,617 6,866** 2,7 4,04 Galat 25 60,500 2,420 Total 29 126,967

Data Pengamatan Jumlah Daun (helai) Minggu ke-3 B 0 2 4 4 2 2 2 16 B 1 6 4 0 10 2 0 22 B 2 6 8 3 6 0 7 30 B 3 3 6 9 9 4 0 31 B 4 12 8 14 4 6 3 47 Data Sidik Ragam Jumlah Daun (helai) Minggu ke-3 Perlakuan 4 91,136 22,784 2,003 tn 2,7 4,04 Galat 25 284,334 11,373 Total 29 375,470 Data Pengamatan Jumlah Daun (helai) Minggu ke-4 B 0 4 6 4 2 2 6 24 B 1 8 6 2 2 6 10 34 B 2 0 20 0 6 12 16 54 B 3 6 8 5 4 0 8 31 B 4 12 0 4 10 8 18 52 Data Sidik Ragam Jumlah Daun (helai) Minggu ke-4 Perlakuan 4 118,000 29,500 1,118 tn 2,7 4,04 Galat 25 659,500 26,380 Total 29 777,500

Lampiran I. Data Pengamatan Panjang Akar (cm) Data Pengamatan Panjang Akar (cm) Minggu ke-1 B 0 3,1 2,1 3,1 3,4 2,6 2,8 17,1 B 1 0,3 1,8 0,4 0,6 2,4 2,2 7,7 B 2 0,8 1,3 2,5 0,8 2,7 1,1 9,2 B 3 2,2 2,4 2,5 1,9 1,2 1,4 11,6 B 4 2,7 2,5 2,9 2,7 3 1,3 15,1 Data Sidik Ragam Panjang Akar (cm) Minggu ke-1 Perlakuan 4 10,341 2,585 5,139** 2,7 4,04 Galat 25 12,599 0,504 Total 29 22,940 Data Pengamatan Panjang Akar (cm) Minggu ke-2 B 0 5,1 6 5,2 5,1 4,8 4,1 30,3 B 1 2,6 0,1 0,4 1,1 0,5 3,2 7,9 B 2 0,7 1,5 1,8 3,4 2,6 0,8 10,8 B 3 3,4 1,1 3,7 3 2,5 3,4 17,1 B 4 3,5 4,5 2,7 2,6 2,7 3 19 Data Sidik Ragam Panjang Akar (cm) Minggu ke-2 Perlakuan 4 50,350 12,588 13,772** 2,7 4,04 Galat 25 22,840 0,914 Total 29 73,190

Data Pengamatan Panjang Akar (cm) Minggu ke-3 B 0 3,7 5 6,6 6,2 7,1 4,8 33,4 B 1 0,4 2,4 0 1,1 0,8 0 4,7 B 2 2,8 1,9 0,8 2,1 0 1,9 9,5 B 3 0,7 1,9 3,9 1,7 3,4 0 11,6 B 4 0,4 2,3 2,9 1,2 4,3 2,2 13,3 Data Sidik Ragam Panjang Akar (cm) Minggu ke-3 Perlakuan 4 81,350 20,338 13,433** 2,7 4,04 Galat 25 37,852 1,514 Total 29 119,202 Data Pengamatan Panjang Akar (cm) Minggu ke-4 B 0 13 12,2 8,1 9,1 9,6 9,6 61,6 B 1 4,9 2,1 1 2,6 2,3 2,5 15,4 B 2 0 1,9 0 2,4 4,9 4,3 13,5 B 3 2,2 3,6 2,4 2,8 0 3,9 14,9 B 4 3,3 0 0,3 0,4 4,2 2,8 11 Data Sidik Ragam Panjang Akar (cm) Minggu ke-4 Perlakuan 4 307,864 76,966 26,037** 2,7 4,04 Galat 25 73,904 2,956 Total 29 381,768

Lampiran J. Data Pengamatan Jumlah Akar (buah) Data Pengamatan Jumlah Akar (buah) Minggu ke-1 B 0 1 1 1 1 1 1 6 B 1 1 1 1 1 1 1 6 B 2 1 1 1 1 1 1 6 B 3 1 1 1 1 1 1 6 B 4 1 1 1 1 1 1 6 Data Sidik Ragam Jumlah Akar (buah) Minggu ke-1 Perlakuan 4 0,000 0,000 0 tn 2,7 4,04 Galat 25 0,000 0,000 Total 29 0,000 Data Pengamatan Jumlah Akar (buah) Minggu ke-2 B 0 1 1 1 1 1 5 10 B 1 1 1 1 1 1 1 6 B 2 1 1 1 1 1 1 6 B 3 1 1 1 1 1 1 6 B 4 1 1 1 1 1 1 6 Data Sidik Ragam Jumlah Akar (buah) Minggu ke-2 Perlakuan 4 2,136 0,534 1,001 tn 2,7 4,04 Galat 25 13,334 0,533 Total 29 15,470

Data Pengamatan Jumlah Akar (buah) Minggu ke-3 B 0 2 1 3 1 2 1 10 B 1 1 1 0 1 1 0 4 B 2 1 1 1 1 0 1 5 B 3 1 1 1 1 1 0 5 B 4 1 1 1 1 1 1 6 Data Sidik Ragam Jumlah Akar (buah) Minggu ke-3 Perlakuan 4 3,600 0,900 3,515* 2,7 4,04 Galat 25 6,400 0,256 Total 29 10,000 Data Pengamatan Jumlah Akar (buah) Minggu ke-4 B 0 1 2 1 2 1 3 10 B 1 1 1 1 1 1 1 6 B 2 0 1 0 1 1 1 4 B 3 1 1 1 1 0 1 5 B 4 1 0 1 1 1 1 5 Data Sidik Ragam Jumlah Akar (buah) Minggu ke-4 Perlakuan 4 3,600 0,900 3,515* 2,7 4,04 Galat 25 6,400 0,256 Total 29 10,000

Lampiran K. Data Pengamatan Persentase Kultur Terkontaminasi (%) No Perlakuan Minggu U 1 U 2 U 3 U 4 U 5 U 6 Jumlah 1. B 0 1 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0 0 0 0 0 2. B 1 1 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 1 0 0 1 2 4 0 0 0 0 0 0 0 3. B 2 1 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 1 0 1 4 1 0 1 0 0 0 2 4. B 3 1 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 1 1 4 0 0 0 0 1 0 1 5. B 4 1 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 0 0 4 0 1 0 0 0 0 1 Jumlah eksplan yang terkontaminasi Persentase terkontaminasi = x 100 % Jumlah eksplan seluruh perlakuan 8 = x 100 % 120 = 6,67 %

Lampiran L. Gambar Pengamatan Kultur Perlakuan BAP (0 ppm)

Perlakuan BAP (1 ppm)

Perlakuan BAP (2 ppm)

Perlakuan BAP (3 ppm)

Perlakuan BAP (4 ppm)

Lampiran M. Gambar Pengamatan Mikroskopik Akar Perbesaran 4x10 B0.1.3 B0.2.4 B0.3.5 B0.4.1 B1.1.2 B1.2.2 B1.3.5 B1.4.6 B2.1.5 B2.2.4 B2.3.4 B2.4.6 B3.1.4 B3.2.5 B3.3.4 B3.4.4 B3.1.5 B3.2.1 B3.3.3 B3.4.4